dagboek 11 januari 2026

 

Dagboek 11 januari 2026

Het weer heeft mijn inzet van de afgelopen week, en zal waarschijnlijk ook nog de komende dagen, mijn onregelmatige regelmaat dramatisch beïnvloed.  Hele dagen stonden gewoon voor niets in mijn agenda en de voorbereidingen waren dus ook verprutste tijd. Maar het is wat het is en te veel klagen past absoluut niet. Korte samenvatting van mijn problemen: 1: afspraken en lezingen konden vanwege de weersomstandigheden geen doorgang vinden. 2: er was sprake van een kortstondige storing van onze elektriciteit. 3: het kraanwater in onze regio is verontreinigd en dus moeten we het water drie minuten koken alvorens het te drinken of in contact te brengen met voeding. Waarom ik mijn problemen aan u vermeld? Lees even wat ik per whatsapp uit Oekraïne te horen kreeg van Koen Carllier, een van de meest fanatieke helpers van de Joodse gemeenschap aldaar:

Het ingesproken berichtje van Rabbijn Ehrentreu uit Zaporohze (waarin hij aangeeft dat hij al vijftien uur zonder stroom zit en het eten op begint te raken) klinkt niet echt optimistisch maar we doen wat we kunnen om warme maaltijden te blijven maken die worden opgehaald of thuisgebracht! De uitdaging blijft om voldoende brandstof te hebben om de generatoren draaiende te houden! Op veel plaatsen in het Oosten en Zuidoosten (Dnipro, Kryvyy Rih, Odessa, Kherson, Nicolaev, Sumy, Chernigiv...) is het niet veel beter en een nieuw koufront is onderweg!

En dus, mijn trouwe dagboekenier, geneer ik me diep met mijn geklaag over mijn afgelaste bijeenkomsten, mijn voor-niets voorbereide toespraken, mijn kraanwater met een bacterie, mijn drie minuten durende storing van elektriciteit en de tien centimeter sneeuw! Beseffen we wel hoe bevoorrecht we hier in Nederland zijn?

Over de bijeenkomst op Urk voor de fans van Israël had ik al geschreven. Een soortgelijke bijeenkomst hadden we in Barneveld met een paar honderd deelnemers.  Adi, een van de sprekers, is een soldaat van de IDF die ook in Gaza heeft moeten strijden en zijn kant van de oorlog vertelde, die duidelijk anders en genuanceerder klonk dan NOS en vele Nederlandse kranten ons doen geloven.  De foto dat ik danste na afloop van mijn toespraak mocht niet voor donderdag gepubliceerd worden omdat Adi vreesde dat hij, als hij herkend zou worden, in de problemen zou kunnen komen. Donderdag was Adi vertrokken. Overigens was hij meer dan verrast over de pro-Israël fans die hij had gezien op Urk, in Barneveld, in Apeldoorn en in Drachten. Hij was meer dan blij verrast met de Nederlanders en hun strijd tegen antisemitisme. Ik heb hem wel gemeend te moeten uitleggen dat de toehoorders die hij ontmoette absoluut en helaas niet de meerderheid van de Nederlandse populatie vormde maar dat zij behoorden tot de vijf procent op wie Israël en de Nederlandse Joden kunnen vertrouwen.

Ondanks de vrieskoude en de lastig te bewandelen straten konden gisteren, sjabbat, de sjoeldiensten gewoon doorgang vinden.  En nu zit ik dus in de auto op weg naar Brussel en schrijf dit dagboek, terwijl mijn rabbinale archeoloog Leo achter het stuur zit. In Brussel, in het kantoor van de RCE, Rabbinical Center of Europe, zal ik een aantal ontmoetingen hebben. Het RCE is een soort vakbond voor zo’n zevenhonderd Europese rabbijnen. In het zeskoppige bestuur heeft ieder zijn eigen taak. Ik ben belast met ingewikkelde Rabbinale verklaringen waar de lokale rabbijn mee in zijn maag zit. En dus ontmoet ik vandaag mensen uit IJsland, Cyprus, Roemenië en Spanje. Ik hoop ze te kunnen helpen en dus ook hun lokale meestal nog jonge rabbijn. Als ik spreek over ‘verklaringen’ bedoel ik de vraag te beantwoorden of ze wel of niet Joods zijn. Ik kan me voorstellen dat u zich afvraagt wat er ingewikkeld is aan de vraag of iemand wel of niet Joods is. Ik kan me zelfs voorstellen dat u vindt dat ik onnodig ingewikkeld doe. Als iemand zelf aangeeft Joods te zijn, waarom hem of haar niet gewoon geloven? Maar helaas ligt het aanzienlijk gecompliceerder. Vanuit bepaalde antizionistische en antisemitische hoek wordt er gepoogd om de Joodse Gemeenschap te penetreren met, laten we het zacht uitdrukken, met minder goede bedoelingen. Met die ‘minder goede bedoelingen’ gaan mijn gedachten niet uit naar pogingen om ons te bekeren tot een ander geloof, neen, ik denk dan aan terroristische aanslagen, met catastrofale gevolgen…

Hoe kan een medemens zo’n haat koesteren jegens Israël en Joden? Maar veel belangrijker is de vraag wat hieraan te doen valt. Of valt hieraan überhaupt niets te doen?

In de Sidra van aanstaande sjabbat lezen we over de plagen die Egypte troffen toen de Joden daar als slaven waren en de Farao ze niet wilde laten gaan. De eerste plaag was dat het water van de Nijl veranderde in bloed (Exodus 7:17) en na die eerste plaag volgden er nog negen. In de Talmoed is er een discussie over de tien plagen. Rabbi Eliëzer is van mening dat iedere plaag uit vier plagen bestond en er dus de facto sprake was van veertig plagen. Rabbi Akiwa gaat nog verder en volgens hem bestond iedere plaag niet uit vier plagen, maar uit vijf. En dus had de Farao van doen met vijftig plagen. Rabbi Jossi Hagelili hield het eenvoudig en ging ervan uit dat iedere plaag gewoon één plaag was. Waarover discussieerden deze drie geleerde rabbijnen? En wat doe ik hiermee, anno 5786-2026? De Thora is immers geen geschiedenisboek maar een door G’d gegeven richtingaanwijzer, voor u en voor mij en zelfs voor de velen die mijn dagboeken (nog) niet lezen. De Tien Plagen waren niet over Egypte gekomen om de Egyptenaren zomaar te plagen. De Plagen hadden tot doel om de door de Egyptenaren aangerichte (geestelijke) schade te repareren. Volgens rabbi Jossi Hagelili was er slechts oppervlakkige schade aangericht. Rabbi Eliëzer zag de schade zich niet alleen aan de oppervlakte manifesteren, maar ook in de vier elementen waaruit (in dit geval) het water van de Nijl bestond en dus had het water als het ware vier plagen nodig om van zijn onreinheid af te komen. Rabbi Akiwa zag het kwaad nog dieper binnengedrongen, namelijk ook in de oorsprong van de vier elementen waaruit water is opgebouwd, en dus vijf plagen om van het kwaad dat de Nijl als afgod had aangericht af te komen. Mijn dagboek is bedoeld om het verloop van mijn dag met u te delen en is geen cursus Joodse filosofie en daarom laat ik de bijna kabbalistische levensles aan uw eigen inzicht over, maar toch een korte handreiking: als een conflict oppervlakkig is, bijvoorbeeld door een misverstand ontstaan, is het relatief makkelijk oplosbaar, één plaag is voldoende. Als de ruzie veel dieper is door jarenlange negatieve beïnvloeding, dan zijn vier plagen noodzakelijk wil een vreedzame oplossing verkregen kunnen worden. Maar als de vijandige beïnvloeding letterlijk met de paplepel is ingegeven, zijn vijf plagen een vereiste, bijna mission impossible… Mocht u het niet kunnen volgen, bel me maar even.