Dagboek van een Opperrabbijn

Dagboek van de opperrabbijn, 2 augustus 2026   Als een psychiater zijn cliënt verzoekt om zijn leven aan het papier toe te vertrouwen “opdat hij zijn cliënt beter kan begrijpen”, dan weet ik uit ervaring dat de meeste psychiaters die levensverhalen helemaal niet inzien, maar wel hun patiënten laten schrijven, als therapie. Waarom schrijf ik mijn dagboek, vroeg ik mezelf af: omwille van de lezer of voor mezelf, als therapie?  Ik denk dat het bij mij en-en is! Maar hoe verhoud ik me ten aanzien van boeken die ik aangeboden krijg over onderduik, de geschiedenis van de Joden die in een van de vele kehillot woonden of wonen waarvan bijna niets meer over is, biografieën? Lees ik die boeken? Ik probeer dat zeker te doen om te weten hoe het eens was, ter nagedachtenis aan hen die niet meer zijn en ook uit respect voor de schrijver, ook als het schrijven voor de schrijver ‘slechts’ therapie zou zijn geweest.  Maar er zijn ook boekwerken van soms tientallen pagin...