Dagboek van de Opperrabbijn 5 febr. 2026 Aan de slag

Met een gemengd gevoel werd ik vanochtend wakker. Gisteren was mijn online sjioer (cursus) genaamd ‘diepgang’ erg succesvol. Bewust heb ik een beperkt aantal deelnemers zodat, ondanks het afstandelijke online, het toch een groep is waarbij iedere deelnemer zichtbaar is en we met elkaar lernen. Dus geen eenrichtings-lern-verkeer, maar een met-elkaar-gebeuren. Wederom werd ik voor de tweede keer deze week benaderd door een goede kennis die met de beste bedoeling mij toch waarschuwde om minder negatief te schrijven. De rabbijn moet juist bemoedigen! Maar het lastige voor mij is dat bemoedigen en misleiden soms synoniemen kunnen zijn. Ik zie het dus even, aan het begin van dit dagboek, niet zo zitten. Ja, er zijn vele lichtpunten en die mag ik niet vergeten, maar toch.

 

Ik deel mijn gedachten-ratjetoe met u, mijn trouwe dagboekenier. Zojuist heb ik toch stiekem even gekeken naar reacties op facebook op mijn vorige dagboek. Ongelofelijk hoeveel dank en steun daar wordt gegeven, dat bemoedigt. Of, en nu komt de pessimist in mij bovendrijven, valt het aantal bemoedigers volledig in het niet bij de steeds maar groeiende massa Jodenhaters? Als ik een artikel schrijf dan vergt dat gewoonlijk niet zoveel tijd, een paar uurtjes. Maar de voorbereiding voorafgaande aan die paar uurtjes kan soms langdurig zijn. En daar ligt de oorzaak van mijn gemengde gevoelens. Ik moet vandaag een artikel schrijven van een paar duizend woorden over ‘de weerslag van 7 oktober op de Joodse gemeenschap in Nederland’. Niet bepaald een gezellig onderwerp! En dus zit ik me bijna suf te denken hoe die weerslag is, wie dit artikel, dat een hoofdstuk zal worden van een boek over ethiek, gaat lezen en wat ik persoonlijk hiermee wil bereiken. Tegelijkertijd lees ik in de Telegraaf de kop ‘Wapenstilstand in Gaza, maar protest gaat gewoon door. Alles wat met Isra?l te maken heeft, moet weg.’  Uiteraard heeft dit weer zogenaamd niets van doen met Jodenhaat, maar is uitsluitend gericht tegen zionisme. Geen hond die dit gelooft, maar bij de niet-denkende en braaf volgende meerderheid gaat het verschil tussen antizionisme en antisemitisme erin als zoete koek. Er zijn politieke leiders voor wie ik mijn handen in het vuur durf te steken dat ze van geen kant van doen hebben met Jodenhaat. Ja, ze denken negatief over de politiek van Netanyahu, mag. Maar de realiteit is dat antisemitisme en antizionisme, zelfs als het geen synoniemen zouden zijn, ze verdraaid veel gelijkenis vertonen. Ja, het is theoretisch denkbaar dat een antizionist (wat precies dat ook moge zijn) geen Jodenhater is. Maar doorredenerend zou het dan ook mogelijk moeten zijn dat er antisemieten bestaan, die pro-Isra?l en pro-Netanyahu zijn. Maar dit soort wezens ben ik nog niet tegengekomen.

 

Waar zijn de pro-Iraanse demonstraties die de duizenden slachtoffers van de ayatollahs steunen? Wat met de Koerden? Gaat er iemand de straat op om de vele en vele brandhaarden en slachtpartijen in Afrika onder de aandacht te brengen? Waar zijn de VN-resoluties die opkomen tegen het onrecht dat miljoenen medemensen wordt aangedaan op de meest gruwelijke wijze? Synoniem van ‘politiek’ is ‘wegkijken’ (als dat economisch bezien beter uitkomt). Tijdens de online sjioer (cursus) van gisteren lernden we ook over Toe Bisjvat, het Nieuwjaarsfeest der bomen, dat enige dagen geleden werd gevierd. Een mens wordt in de Thora vergeleken met een boom in het veld. Hoe groeit er uit een klein zaadje een trotse vruchtenboom die heerlijke en gezonde Jaffa sinaasappelen levert? Het zaadje poten we in de grond, daarna vergaat het zaadje, een soort rottingsproces, en dan kan er uit dat kleine zaadje, dat er eigenlijk niet meer is, langzaam maar zeker een prachtige boom groeien die de mens zegent met heerlijke vruchten. Een mens, een koning, een politicus kan alleen dan vruchten afwerpen, tot zegen zijn voor de samenleving die hij mag dienen, als dat rottingsproces zich heeft afgespeeld. Het ego is uit hem verwijderd. Maar zolang de politicus, de mens, meer of uitsluitend met zichzelf bezig is, dan is de gemeenschap die hij mag en moet dienen, slechts een bijzaak en een middel voor zijn eigen vermeende grootheid. Alles draait immers om het ego, de gevaarlijkste afgod. En dus omdat het Ego niet gediend wordt met een anti-ayatollah of pro-Koerden demonstratie, doen we daaraan natuurlijk niet mee. Maar anti-Isra?l ligt anders, want daarmee wordt altijd gescoord…

 

Dank, beste dagboekenier, voor uw bereidheid om even naar mijn pessimistische gedachten te luisteren. Ik ben er nu van bevrijd en heb u er hopelijk niet mee belast! Want pessimisme kan al snel ontaarden in depressiviteit en hoewel depressiviteit op zichzelf binnen het Joodse denken geen zonde is, kan het heel makkelijk leiden tot overtredingen, een zondig gedrag en ‘het hoeft voor mij allemaal niet meer’.

‘De mens is als een boom in het veld’. Een vruchtenboom produceert en maakt anderen blij. Wat ben ik toch bevoorrecht dat ik medemensen kan en mag steunen. De afgelopen dagen heb ik een aantal ernstig zieke medemensen mogen spreken, bezoeken, bellen. Zo’n bezoekje of zelfs een belletje kan zoveel voor de ander betekenen, ook als hij (of zij) niet meer kan genezen. Ieder van ons kan zoveel betekenen voor een ander. Ik weet niet of het verstandig is dat ik de media volg en kennis neem van moord en doodslag. Het taskforce antisemitisme bestrijding rapport heeft als titel: Gevangen in Vrijheden. Dat is precies, alleen iets anders geformuleerd, dat ik meer dan twintig jaar geleden tijdens een 4-mei herdenking in Almere uitsprak:

 

Voor vrijheid werd gestreden

Toen, morgen en ook heden.

Maar als vrijheid betekent, alles kan en alles mag

En respect verdwijnt voor Overheid en voor gezag.

Dan is vrede ver van ons vandaan

En zal helaas oorlog blijven bestaan.

Maar wij zijn hier bijeen om te bidden en te gedenken

En smeken de Eeuwige om ons de echte sjalom te schenken.

 

“De mens is als een boom in het veld!”  We kunnen voor de ander zoveel betekenen, met andere woorden, om me even politiek uit te drukken: Aan de slag!