Dagboek van de Opperrabbijn, 15 juli 2026

Dagboek van de Opperrabbijn, 15 juli 2026

 

Ik ben vanochtend nogal filosofisch bezig en vroeg mezelf af waarom ik zo fanatiek aan het dagboekschrijven ben.

Vorige week vierde onze schoonzoon, rabbijn Moshe Stiefel uit Almere, zijn verjaardag. Geen taart met kaarsjes, geen feestelijke slingers, maar een zogenaamde farbrengen. Er wordt een beetje lechajim gezegd (Joden zeggen vaak lechajim, maar zijn kleine drinkers!), de jarige draagt een chassidische verhandeling voor, ieder die iets wil zeggen, doet dat. Moshe had een paar goede voornemens op zich genomen voor het komende jaar en riep alle aanwezigen op om ook iets goeds voor te nemen. Ik heb op me genomen om speciale aandacht te besteden aan in mijn optiek zinloze gesprekken. Want wat voor mij zinloos moge lijken, kan voor de ander juist heel zinvol zijn. En terwijl ik deze woorden begon te typen, zag ik dat iemand mij belde, maar ik nam te laat op. En dus heb ik, want zo zit ik in mekaar, teruggebeld. Geen idee wie ik aan de andere kant van de lijn zou krijgen en, ik beken, na een telefoongesprek van vierendertig minuten, wist ik dat nog steeds niet. De beller was net teruggekomen van een vakantie naar Budapest. Hij had daar monumenten gezien, vele oude synagogen en sprak herhaaldelijk over de herbouw van de Tempel in Jeruzalem, hetgeen een passend onderwerp is in deze Drie Weken die begonnen met een bres in de muren van Jeruzalem en eindigden met de verwoesting van de Tempel, het begin van de ballingschap. Beller heeft me uitgebreid onderhouden over diverse bouwwerken, zijn inzicht in het Einde der Tijden en was nogal teleurgesteld in de aandacht die zijn werkgever hem gaf na ontslag, om over de uitkeringsinstanties maar te zwijgen. Hij excuseerde zich uitgebreid dat hij op vakantie was gegaan naar Budapest en niet naar Jeruzalem en beloofde me om volgend jaar wel naar Israël te gaan ongeacht of er wel of niet sprake is van oorlog. Toen ik hem na ongeveer tien minuten vroeg of hij Joods was, was zijn reactie een duidelijke en ietwat geïrriteerde: hij was Rooms-katholiek, had bij een eerder bezoek aan Rome ook een gesprek met de Paus gehad en wil absoluut geen Jood bekeren, maar wel wilde hij katholieken vertrouwd maken met de sjabbat als G’ds rustdag in plaats van de zondag… Ik heb hem nauwelijks tot niet onderbroken, wel tot drie keer toe gevraagd wat precies zijn vraag aan mij is en uiteindelijk heeft hij ons telefoongesprek afgebroken en mij bedankt voor mijn goede advies! Dat advies was overigens gratis en mijzelf niet bekend!

Gisteren had ik een gesprek met een advocaat. Dat gesprek zal voor mij winstgevend zijn, ik kan verder, nadat ik meende vast te zitten. Daarentegen had het gesprek met mijn beller, het luisteren naar een man met een ietwat afwijkend gedrag, voor mij totaal niets opgeleverd. Voor hem echter was mijn bereidheid om naar hem te luisteren, naar al zijn onsamenhangende onzin, hoogst waarschijnlijk waardevoller dan het gesprek dat ik met mijn advocaat mocht hebben en waarvoor ik ook nog eens een flinke mep geld moest neertellen.

Maandag, eergisteren dus, was een overbezette dag. Een gesprek met mijn bank, een gesprek bij Christenen voor Israël met de directeur van Colel Chabad, een organisatie die zich bezighoudt met het helpen van mede-Joden en mede-niet-Joden in Israël, zowel fysiek als geestelijk. Ook nog, bij mij thuis, gesproken en meegedacht met het bestuur van Joods Erfgoed over “met niet meer in gebruik zijnde synagogen en hun huidige functie en synagogen die weliswaar nog wekelijkse diensten hebben, maar waar de Joodse Gemeente niet meer bij machte is om hun vaak monumentale gebouw(en) te onderhouden.” Hoewel er weinig is binnen de Mediene waarvan ik het bestaan niet weet, ben je nooit te oud om te lernen. En zo leerde ik van het bestaan van SyNeOn, de vereniging van synagogen en voormalige synagogen in Noord en Oost-Nederland.

En toen, ’s avonds, op naar Dalfsen waar ook een voormalige synagoge staat, lid van SyNeOn.

Met de toename van het antisemitisme=antizionisme schieten de solidariteits-wandelingen als paddenstoelen uit de grond: Amersfoort, Apeldoorn, Elburg, Zwolle, Leeuwarden, Buuren, Utrecht, Dordrecht, Drachten, Rotterdam, Dalfsen…De meesten lopen eens per maand en ik probeer op z’n minst eens per jaar van de lokale wandel-partij te zijn. Er wordt verzameld bij het Stad- of Gemeentehuis om vervolgens een half uur later bij de synagoge te eindigen. En daartussen toespraken, stilstaan bij Stolpersteine die onderweg opduiken, gebed. Het verloop is vredig, vraagt aandacht voor de haat tegen Joodse medeburgers, is a- politiek en vlagvertoon en/of het scanderen van leuzen is niet aan de orde.

Ook Dalfsen werd recentelijk gezegend met zo’n Solidariteitswandeling. Helaas dook er voor de wandeling, waarin ook ik zou participeren, een probleem op. Omdat vorige keer de wandeling met een plensbui eindigde, had het organiserend comité toestemming gevraagd bij het bestuur van de Voormalige-Synagoge om binnen een kop koffie te mogen drinken tijdens de napraat. Daar zou dan een groepsfoto gemaakt worden, er zou gezongen worden en ik zou de meelopers toespreken. Maar toen, daags voor de wandeling, ontving ik een whatsapp: “Omdat opperrabbijn Jacobs een prominent persoon is, is het voor de beeldvorming niet wenselijk als hij een toespraak houdt.” Wat speelt hier, vroeg ik me geschrokken af? Het bestuur van de Voormalige-Synagoge was bevreesd voor beeldvorming (!?). Omdat antisemitisme kennelijk toch gelijk is aan antizionisme, hetwelk door tegenstanders van de Staat Israël steeds hardnekkig werd ontkend, zou de beeldvorming kunnen ontstaan dat het bestuur van de voormalige synagoge voorstander is van Netanyahu, hetgeen kennelijk erg onwenselijk is. Gelukkig, na interventie van goedwillenden, kwam er toch een schoorvoetende toestemming en stond de Voormalige-Synagoge toch nog open voor niet-joden die ons Joden steunen in de strijd tegen het antisemitische venijn. Maar toch gingen de Solidariteits-Wandelaars de sjoel niet binnen, want ze weigerden aan de voorwaarden van het bestuur te voldoen! Geen vlaggen, was geen probleem; geen pro-Israel-leuzen, was een vanzelfsprekendheid; geen foto’s, desnoods; maar dat de opperrabbijn niet welkom was en niet mocht spreken, was net een Joodse-brug te ver! Juist omdat het een Voormalige-Synagoge betreft, werd er verwacht dat het bestuur zich schaart achter initiatieven die gericht zijn op de bestrijding van antisemitisme. De synagoge is inderdaad geen synagoge meer, maar was dat wel. Meer dan honderd deelnemers kwamen opdagen. Er werd gesproken, gezongen, gebeden en zelfs gedanst.  De deelnemers bleven uiteindelijk buiten vóór de sjoeldeur, maar hun roep om sjalom en ook de woorden van de rabbijn die niet mocht spreken kwamen bij alle toehoorders overduidelijk binnen.