Dagboek van de Opperrabbijn, 22 juli 2026

Dagboek van de Opperrabbijn, 22 juli 2026

 

Ik ben net wakker, heb gisteren geen tijd gehad, ik bedoel: “geen tijd gemaakt” om te wandelen, zijnde nog te vroeg voor het ochtendgebed, duik ik mijn computer in om mijn doen en laten van gisteren en eergisteren met u, mijn trouwe dagboekenier, te delen.

Het is vandaag de dag voor Tisj’a Be’av. Vanavond zal de meest donkere vastendag van de Joodse kalender beginnen. Op de negende van de Joodse maand “Menachem Av”, ook wel alleen “Av” genoemd, werden zowel de Eerste als de Tweede Tempel in Jeruzalem vernietigd, het begin van de ballingschap waarin we ons nog steeds bevinden. Ballingschap, vervolging, pogroms, antisemitisme, antizionisme, polarisatie, chaos.

Blouma heeft haar broer uit Australië steeds toegezegd dat als een van zijn kinderen ooit in Israël onder de choepa zal staan, en niet in hun woonplaats Melbourne-Australië, dat we dan zullen komen. En dus zijn we naarstig op zoek naar onbetaalbare tickets om nog voor Rosj Hasjana, Joods Nieuwjaar, naar het Heilige Land te vliegen om aanwezig te zijn bij de bruiloft van ons Australische neefje. Het vinden van een ticket naar Israël is vanwege de aankomende Hoge Feestdagen, vanwege de spanningen in het Midden-Oosten, vanwege de per dag stijgende benzineprijzen, een dagvullende bezigheid.  En dus was ik de laatste dagen tussen het gewone rabbinale werk door op zoek naar (on)betaalbare tickets. Ik denk dat ik ze bijna heb gevonden! Details en het prijskaartje zal ik u besparen!

Gisteren ontving ik een uitnodiging om mee te lopen met een nieuwe Solidariteitswandeling, namelijk in Sneek, de geboorteplaats van mijn oma, de moeder van mijn vader. Op mijn Solidariteits-wandeling-programma staan nu voor de komende periode: Putten op 6 augustus, Groningen 15 oktober, Dordrecht 8 september, Buren 17 september en zojuist is daarbij gekomen 23 september Sneek.

De Joodse maand waarin we ons nu bevinden heet dus: Menachem Av. Vertaling: troost de Vader. Troost de Vader? Onze Vader moet ons troosten! Kijk om je heen en zie dat de wereld bijna geheel in brand staat. Chaos, oorlogen, doden, slachtoffers, vluchtelingen. Maar ook zijn er bijna overal interne oorlogen die geen enkele voorpagina halen: onderlinge haat en jaloezie, gebaseerd op nagenoeg niets. Een van de oorzaken van de vernietiging van de Tempel was: sinat chinam – haat zonder reden! En dus moeten we keihard werken aan de tegenpool, onbaatzuchtige liefde, om te repareren! Maar wat betekent dat onze Vader getroost moet worden? Ieder mens heeft goede en slechte neigingen, zo heeft de Eeuwige onze G’d ons mensen geschapen. Waarom? Geen idee. Zijn wegen zijn vaak ondoorgrondelijk. Maar we hebben dus in onszelf de strijd tussen goed en kwaad, tussen het G’ddelijke en het dierlijke. En dat goede in ons, het G’ddelijke, moet getroost worden, want maar al te vaak wordt dat G’ddelijke vonkje in ieder van ons meegesleept in de dierlijke en egoïstische wereld, de wereld van sinat-chinam, haat zonder reden. Menachem Av. We smeken de Eeuwige onze G’d om dat zuivere G’ddelijke vonkje in ieder van ons te troosten: Menachem Av.

Maar ondanks de vastendag die vanavond begint en morgenavond, donderdag, na ‘nacht’ zal eindigen, heb ik gisteren een prachtige ervaring en ontmoeting gehad. Ik was uitgenodigd om de vrijwilligers van Boete en Verzoening toe te spreken. Zij zijn momenteel met een groep van zo’n tachtig vrijwilligers bezig op Muiderberg, de begraafplaats van Joodse Gemeente Amsterdam, om grafzerken te herstellen en paden beter begaanbaar te maken. Wat een warmte, wat een steun, wat een onbaatzuchtige liefde voor onze Joodse gemeenschap in een periode waarin het antisemitisme per dag toeneemt. Met gejuich en applaus werd ik welkom geheten. Meer dan aandachtig hebben we gelernd, gediscussieerd, de Eeuwige gedankt voor onze vriendschap. Want het antisemitisme=antizionisme moge dan totaal de verkeerde kant opgaan, we hebben ook vrienden en die mogen en moeten we koesteren!

Interessant was dat zijnde op Muiderberg er ook een paar Halagische (Joods-wettelijke) praktische vragen werden voorgelegd die alles te maken hadden met het onderhoud waarmee onze niet-Joodse vrienden bezig waren.

Toen ik thuiskwam kreeg ik een telefoontje met een Halagische vraag over een begraafplaats in het Zuiden des lands. Een Joodse man die zich geweldig inzet voor het onderhoud van de niet meer in gebruik zijnde begraafplaats, probeert zijn niet-Joodse medeburgers ervan te doordringen dat in deze plaats een bloeiende Joodse Gemeente was. Monumentendag valt op sjabbat. Hij wil de Joodse begraafplaats dan openstellen want de sjabbat inruilen voor de zondag zal niet werken in zijn zwaar-christelijke dorp. En dus de vraag of hij, de enige Joodse inwoner, wellicht toch op sjabbat de Joodse begraafplaats ‘open’ mag houden. Details zijn verder niet interessant en de reden om een sjabbat-openstelling te willen is duidelijk, juist in deze Menachem-Av periode, goodwill kweken bij onze niet-Joodse vrienden.  Maar daartegenover staat de vraag: hoeveel water bij de koosjere wijn doet de wijn veranderen in water… Hoe ver moeten we gaan? Hoe ver mogen we gaan? De begraafplaats blijft dicht op sjabbat en de enige Joodse inwoner accepteert en begrijpt het. En ook de niet-Joden zullen het kunnen plaatsen en uiteindelijk zeker respecteren.

Mijn lezing op de parkeerplaats van de Joodse begraafplaats te Muiderberg heeft zeker anderhalf uur geduurd. Er werd aandachtig en geboeid geluisterd, je kon een speld horen vallen, het was doodstil (toepasselijk!). Het was goed dat ik er ben geweest. Voor mij, diezelfde dag, was de voorzitter van de Joodse Gemeente Amsterdam, Sidney Bialystock, ook op bezoek geweest om zijn dankbaarheid te tonen voor de vrijwillige inzet. En na mij, aan het eind van de middag, zou mijn Amsterdamse collega rabbijn Katz nog acte de préséance geven.  Ik ben ervan overtuigd dat ook hij Boete en Verzoening heeft toegesproken en zijn dank voor hun inzet heeft kenbaar gemaakt.

Ik ging terug naar huis om vervolgens te worden afgehaald om voor 17:45 uur in de radiostudio van NPO1 te zijn voor Dit is de Dag. Telefonisch was een en ander al voorbesproken, dus ik wist waarover het zou gaan. Het gesprek met mij ging niet over de Merwedebrug en ook niet over de benzineprijzen, maar, u raadt het al: antisemitisme en antizionisme. Kunnen wij Joden nog in Nederland blijven? Kijkt en luistert u zelf. Hier is de link: https://www.nporadio1.nl/fragmenten/dit-is-de-dag/019f85c0-e726-739d-a1e9-37e74531af9f/2026-07-21-opperrabbijn-binyomin-jacobs-maakt-zich-zorgen-over-toenemend-antisemitisme

Ik wilde nog iets anders delen. Een Joods echtpaar, niet in Nederland woonachtig.  Zij wil religieus leven, maar hij wil dat onder geen beding. Er ontstaan spanningen en zij wendde zich tot haar lokale rabbijn. Maar omdat de rabbijn er niet uit schijnt te komen vraagt de rabbijn in een rabbijnen-WhatsAppgroep voor collegiale hulp. Wie kan hem/haar helpen? Meerdere collega’s hebben hem toen naar mij verwezen. Ik heb er dus weer een klusje bij en tegelijkertijd een interessant onderwerp voor mijn volgende dagboek! Wordt vervolgd.