Dagboek van de Opperrabbijn, 22 nov. 2026
Dagboek van de opperrabbijn, 22 november 2026
Omdat ik mijn laptop in (of is het op?) Λάρνακα wil gebruiken en ik het juiste snoer tussen mijn laptop en het stopcontact kwijt ben, heeft een van mijn meest trouwe vrijwilligers zojuist een passend snoertje gebracht. Λάρνακα, hoor ik u denken met een vraagteken. Ja, Λάρνακα. De lokale rabbijn zit (figuurlijk) met drie mensen in z’n maag. Twee geven aan Joods te willen worden en één zegt Joods te zijn. Drie retourtickets van Cyprus naar Brussel, waar zich mijn kantoor van het Rabbinical Center of Europe bevindt, kosten ongeveer drie keer zoveel als een ticket Jacobs-Cyprus. Heb ik daar dan tijd voor? Zeker, want ik zie graag het huis van een gioer-kandidaat omdat de inrichting van een woning veel vertelt over de bewoner. Een stuk informatie dat ik niet krijg als ik een kandidaat een paar keer alleen in Brussel ontvang en via Zoom enige keren heb gesproken. Als iemand aangeeft dat hij of zij Joods wil worden, dan gaat het primair om motivatie. Is de motivatie zuiver en oprecht of is er sprake van een Joodse vriend of vriendin, speelt er iets anders dan alleen een religieuze reden? Aan mij wordt dan gevraagd door de lokale rabbijn om mee te denken en de verantwoordelijkheid mee te dragen.
Donderdag jl. had ik weer een Brussel-dag met twee kandidaten die ik op verzoek van hun lokale rabbijnen heb ontvangen, voorts een gezin dat aangeeft Joods te zijn en tenslotte een kandidaat die zijn gioer-proces kwam afronden. Als wij een ‘gioer doen’ dan verschijnt de kandidaat voor ons Beth Din (Joodse rechtbank) dat uit drie rabbijnen bestaat. Ik ben voorzitter, nummer twee is een van de rabbijnen van de RCE en als derde lid van het Beth Din eisen wij dat de lokale rabbijn, dus de rabbijn van de kandidaat, zitting neemt in ons Beth Din en dus meedraagt in de verantwoordelijkheid. Maar deze keer, nog nooit eerder meegemaakt, ging het mis. Voordat de kandidaat het mikwa ingaat stellen wij, de leden van het Beth Din, een aantal vragen aan de kandidaat. Niet zozeer over kennis, want het is geen examen, maar over motivatie en geloof. En daar ging het kardinaal (en ook rabbinaal!) mis. Bij een min of meer formele vraag over het zich houden aan de wetten van de sjabbat, bleek de kandidaat niet bereid zich altijd aan de sjabbatwetten te willen en kunnen houden. Zijn eigen rabbijn, die dat natuurlijk had moeten weten, voelde zich overrompeld, maar in plaats van geïrriteerd te zijn of misschien zelfs boos, was hij dankbaar dat wij, de twee andere leden van het Beth Din, dit boven water hebben gekregen. Voor de kandidaat uiteraard erg spijtig en ook hard. Hij was speciaal voor de afronding van het gioer-proces ingevlogen (zo ook zijn rabbijn) en ging nu zonder afronding huiswaarts. Krijgt hij een herkansing? Natuurlijk, maar dat ligt niet aan ons, het Beth Din, maar aan de kandidaat. Het zich niet altijd aan de sjabbat houden, is niet een kwestie van bij een volgende ontmoeting het juiste antwoord geven, maar heeft alles te maken met ‘hoe sta ik in het Jodendom’. Ik vond het zielig en pijnlijk, maar in mijn Joodse wetboek staat niet dat ‘zielig’ een reden is tot toetreding, hoewel medelijden met een medemens die geestelijk of fysiek lijdt, tot de top van de mitswoth, geboden, behoort.
Sinds die Brussel-dag heb ik twee lezingen mogen geven, ben ik op zoek geweest naar mezelf op de televisie en heb ik uitgebreid naar Zembla van enige dagen geleden gekeken. Laat ik beginnen met het zoeken naar mezelf. Van meerdere kanten vernam ik dat ik heel zichtbaar was verschenen in een televisieprogramma. Omdat ik me niet voor de geest kon halen wanneer en waar ik dan gefilmd zou zijn geweest, heb ik naarstig via zoeken etc. naar mezelf gezocht. Uiteindelijk begreep ik dat ik verschenen was op NPO 4 in een programma dat de naam draagt: het perfecte plaatje. Maar ondanks NPO 4 en het perfecte plaatje, heb ik mezelf niet online kunnen vinden. Dus als een van mijn dagboekeniers mij kan opsporen, graag! Het is niet dat ik mezelf zo graag zie, zo graag het perfecte plaatsje wil zijn, maar ik schijn iets verkeerds gezegd of gedaan te hebben en dat weet ik graag om bij een volgende keer niet dezelfde fout te maken of misschien juist wel omdat ik misschien opzettelijk die ‘fout’ heb gemaakt om de aandacht te vestigen op…
En al zoekend naar mezelf belandde ik op Zembla. Normaliter beperkt zich mijn televisiekijken tot het kijken naar het NOS-journaal, waarvan ik de stukjes over het Midden-Oosten gewoonlijk met een geïrriteerd korreltje zout neem vanwege de duidelijke eenzijdigheid in de berichtgeving wanneer het Israël betreft. De Zembla-uitzending toonde hoezeer Europa en speciaal Nederland vergiftigd wordt/is door kleine groepen Hitlervereerders. Als het hier om op hol geslagen malloten gaat, oké, denk ik dan, such is life. Maar hier zit een psychiater, een tandarts en politici die deel uitmaken van ons landelijk en stedelijk bestuur. Wat doet mijn overheid aan deze waarnemingen, wordt het gezien als een ‘foutje’ en gaan we weer verder omdat er juridisch geen sprake is van een overtreding? Regeren en negeren mogen dan taalkundig erg op elkaar lijken, maar verschillen van elkaar als dag en nacht.
Dag en nacht: mijn twee lezingen verschilden ook van elkaar als dag en nacht. En zelfs bij de nachtlezing waren de verschillen tussen dag en nacht zichtbaar. Waar ik ga en waar ik sta ontstaat het gesprek over antisemitisme en antizionisme. Mijn nachtlezing hield ik voor ongeveer vijfendertig intellectuelen. Laat ik vooropstellen dat ik bijzonder vriendelijk en respectvol werd behandeld. Speciaal voor mij was een koosjere maaltijd verzorgd die zichtbaar verre van goedkoop moet zijn geweest. Maar de zekerheid waarmee bij een aantal van de aanwezigen Israël werd veroordeeld gebaseerd op rapporten van de Verenigde Naties etc. die volgens hen ontegenzeggelijk bewezen dat Israël alles verkeerd deed en zonder enige twijfel zich schuldig maakte aan genocide, was voor mij teleurstellend. Er was ook geen ruimte om er anders tegenaan te kijken. Hoeveel Joden wonen er op de wereld en waarom nemen niet al die Joden publiekelijk afstand van de schurkenstaat (dit is mijn woord) Israël?
Overigens kwam de meerderheid van de anti-Israëlsprekers na afloop mij bedanken voor mijn ‘dappere optreden’ en kwamen velen me vertellen dat ze de opstelling van de anti-sprekers niet deelden. Of ik het goed of minder goed heb gedaan, weet ik niet en is ook niet belangrijk. Hoewel: mijn doel was en is om bij fanatieke anti’s te proberen op z’n minst de nuance erin te krijgen. Ik ga ze nog wel bellen over enige dagen om te horen hoe ik was overgekomen en of mijn lezing nuttig was en een stukje goodwill voor Joden en voor Israël heeft gebracht.
Hoe duidelijk anders was mijn ontmoeting, gisteravond, uitgaande sjabbat met een klein groepje heren dat regelmatig samenkomt om actuele onderwerpen te bespreken. Een van hen was een psychiater, een ander was eigenaar van een bedrijf in houten vloeren, weer een ander had iets in de wereld der architecten. Het gesprek dat we hadden, want het was meer gesprek dan lezing, was warm en begripvol. De mannengroep bestond uit slechts zes mannen, desalniettemin was de bijeenkomst een fijne afsluiting van de vorige week en voor de toekomst: een oprechte en warme bemoediging. Ze gaven zelf aan: weet dat wij niet bij de 90% kuddegedrag vertonende Nederlanders behoren, maar bij de 5%, die in de jaren ’40-’45 de verzetsbeweging vormden. De avond werd besloten met de oprecht gemeende maar intrieste vraag: Hoe kunnen we jullie, Nederlandse Joden, helpen om te voorkomen dat jullie Nederland moeten ontvluchten?


Reacties
Een reactie posten